Leergids
Katakana

katakana

Katakana カタカナ is een Japans schrift voor woorden van buitenlandse oorsprong, buitenlandse eigennamen, klanknabootsingen en diergeluiden. Katakana is een van de drie Japanse schriftsystemen, naast hiragana en kanji.

カタカナ

Inleiding

Katakana ontstond in Japan in de 9e eeuw, oorspronkelijk om boeddhistische teksten uit China makkelijker te lezen. Het gebruik is in de loop van de tijd veranderd: katakana dient nu voor vreemde woorden en klanken die geen equivalent hebben in hiragana of kanji.

Ook katakana bestaat uit 46 tekens, elk voor een Japanse lettergreep. De tekens lijken op hiragana, maar de strepen zijn hoekiger en rechter. Katakana wordt vaak groot geschreven, om een woord te laten opvallen of een tekst een moderne, westerse uitstraling te geven.

Katakana wordt vooral voor vreemde woorden gebruikt, maar heeft voor Japanners ook een culturele en emotionele lading. De tekens drukken vaak enthousiasme, verrassing en moderniteit uit, en horen bij de Japanse populaire cultuur.

Hoe werkt het?

Katakana bestaat uit 46 lettergreeptekens met dezelfde klanken als hiragana. Vreemde woorden schrijf je in katakana. Zo wordt een woord opgebouwd.

Opbouw

コーヒー

(koffie)

コ Lettergreep (ko)
+
ー Teken voor een lange klinker
+
ヒ Lettergreep (hi)
+
ー Teken voor een lange klinker
=
コーヒー koffie

Het woord « koffie » (kōhī): コ (ko) en ヒ (hi) zijn lettergrepen; het teken ー verlengt de voorgaande klinker tot コーヒー.

  1. Elke kana staat voor één lettergreep (een medeklinker + klinker, of alleen een klinker zoals あ / ア)
  2. Japanse woorden schrijf je door kana van links naar rechts aan elkaar te rijgen
  3. Een kleine ャ, ュ of ョ vormt samen met een kana op -i één samengetrokken lettergreep (bijv. キ + ャ = キャ)
  4. Dakuten (゛) en handakuten (゜) veranderen de medeklinker van bepaalde kana; het teken voor een lange klinker ー verlengt een klinker (bijv. コ + ー = kō)

Lettergrepenschrift

Basislettergrepen
ゴジュウオン

De gojūon (五十音, letterlijk „vijftig klanken”) vormen de basis van het Japanse kana-schrift (hiragana en katakana). Ze staan in een tabel met de klinkers in de kolommen (a, i, u, e, o) en de medeklinkers in de rijen (k, s, t, n, h, enzovoort). Ondanks de naam zijn het er niet precies vijftig, door de ontwikkeling van het Japans: sommige oudere klanken zijn verdwenen of zeldzaam geworden. De gojūon-tabel is onmisbaar bij het leren van de taal, omdat die het lettergrepenalfabet logisch en makkelijk te onthouden ordent.

ア a
イ i
ウ u
エ e
オ o
カ ka
キ ki
ク ku
ケ ke
コ ko
サ sa
シ shi
ス su
セ se
ソ so
タ ta
チ chi
ツ tsu
テ te
ト to
ナ na
ニ ni
ヌ nu
ネ ne
ノ no
ハ ha
ヒ hi
フ fu
ヘ he
ホ ho
マ ma
ミ mi
ム mu
メ me
モ mo
ヤ ya
ユ yu
ヨ yo
ラ ra
リ ri
ル ru
レ re
ロ ro
ワ wa
ヲ wo
ン n

Klankvarianten
ダクオン・ハンダクオン

Dakuon (だくおん, „stemhebbende klanken”) zijn kana met twee kleine streepjes (dakuten). Die geven aan dat de medeklinker voller klinkt (bijvoorbeeld か → が, さ → ざ, た → だ, enzovoort). Handakuon (はんだくおん, „halfstemhebbende klanken”) gelden alleen voor de h-reeks, die een p wordt met een cirkeltje (handakuten) in plaats van twee streepjes (は → ぱ, ひ → ぴ, ふ → ぷ, へ → ぺ, ほ → ぽ). Die tekens veranderen de uitspraak van de medeklinker, en die verschuivingen zijn essentieel om Japans correct te lezen en te schrijven.

ガ ga
ギ gi
グ gu
ゲ ge
ゴ go
ザ za
ジ ji
ズ zu
ゼ ze
ゾ zo
ダ da
ヂ ji
ヅ zu
デ de
ド do
バ ba
ビ bi
ブ bu
ベ be
ボ bo
パ pa
ピ pi
プ pu
ペ pe
ポ po

Samengetrokken klanken
ヨウオン

De 拗音 (yōon, samengetrokken klanken) zijn combinaties van hiragana (of katakana) op -i (bijvoorbeeld き, し, ち…) met een kleine ゃ, ゅ of ょ. Ze smelten samen tot één klank, zoals きゃ (kya), しゃ (sha), ちゃ (cha), enzovoort. Die samentrekking maakt het Japanse klanksysteem rijker. De kleine ゃ, ゅ of ょ wordt kleiner geschreven, en in de uitspraak is het één lettergreep, niet twee aparte klanken.

キャ kya
キュ kyu
キョ kyo
シャ sha
シュ shu
ショ sho
チャ cha
チュ chu
チョ cho
ニャ nya
ニュ nyu
ニョ nyo
ヒャ hya
ヒュ hyu
ヒョ hyo
ニャ mya
ニュ myu
ニョ myo
リャ rya
リュ ryu
リョ ryo
ギャ gya
ギュ gyu
ギョ gyo
ジャ ja
ジュ ju
ジョ jo
ビャ bya
ビュ byu
ビョ byo
ピャ pya
ピュ pyu
ピョ pyo

Bijzonderheden van katakana
特殊表記

Buiten de gojūon-tabel gebruikt katakana een paar tekens die onmisbaar zijn bij het lezen van vreemde woorden.

ー

Teken voor een lange klinker (ー)

De chōonpu ー verlengt de voorgaande klinker. Hij wordt vooral in katakana gebruikt om lange klinkers in vreemde woorden te schrijven.

コーヒー kōhī · koffie
ケーキ kēki · cake
ッ

Kleine tsu (ッ)

De kleine tsu ッ verdubbelt de volgende medeklinker en zorgt voor een korte pauze. Hij wordt kleiner geschreven dan gewone katakana.

キット kitto · kit
サッカー sakkā · voetbal
ヴ
ファ

Uitgebreide katakana

Extra kanacombinaties schrijven klanken die in het Japans zelf niet bestaan, zoals v (ヴ), fa (ファ), ti (ティ) of du (ドゥ).

ヴァイオリン vaiorin · viool
ティー tī · tea
・

Middenpunt (・)

De nakaten ・ scheidt woorden in een katakana-uitdrukking en vervangt vaak de spatie in vreemde uitdrukkingen of samenstellingen.

パン・バター pan bātā · brood en boter
ロック・ミュージック rokku myūjikku · rockmuziek

Een cursus nodig?
Katakana leren

Stapsgewijze les

We hebben het katakana-lettergrepenschrift opgedeeld in meerdere lessen, zodat je elk teken leert lezen en schrijven.

Praktische oefening

Oefen elke geleerde katakana met flitskaarten, geheugenspellen en leesoefeningen.

Nog meer

En ook: streekvolgorde, uitspraak en schrijfbladen (voor leden). Plus overzichtstabellen, achtergronden en nog veel meer.


Leer nu katakana lezen en schrijven

Als je hiragana nog niet kent, raden we je aan eerst hiragana te leren Hiragana-les

Schrijf je naam in katakana
名前を書こう

Buitenlandse voor- en achternamen schrijf je in katakana. Zoek in de tabel hieronder elke lettergreep en klik de tekens aan om je naam te maken.

Katakana-overzicht

Klik een teken aan om het aan je naam toe te voegen.

Stemhebbend en halfstemhebbend

Handige tekens

Vreemde klanken (f, v, x…)

Het Japans heeft van zichzelf geen f, v of x. Deze combinaties gebruik je voor buitenlandse namen en leenwoorden.

f — Gebruik ファ, フィ, フェ, フォ (fu + kleine klinker). Voorbeeld: Felix → フェリックス

v — Gebruik ヴァ, ヴィ, ヴェ, ヴォ of ヴ. Voorbeeld: Victor → ヴィクター

x — Meestal geschreven als クス (ks). Voorbeeld: Alex → アレックス, Max → マックス

Je naam

Voorbeeld

Buitenlandse voor- en achternamen schrijf je in katakana, bijvoorbeeld セドリック (sedorikku) voor 'Cédric'.

セドリック

se · do · ri · kku

Meer voorbeelden

フェリックス (Felix)

アレックス (Alex)

ヴィクトリア (Victoria)

Tip: hak je naam in Japanse lettergrepen (bijv. „Cédric” → se-do-ri-kku) en zoek elke klank in de tabel.